Học viện KTQS với nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu phát triển, sản xuất chế thử, chuyển giao công nghệ tiên tiến và hội nhập quôc tế, góp phần đắc lực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phát triển ngành khoa học công nghệ quân sự Việt Nam. Trong những năm qua, Học viện không ngừng đổi mới, triển khai đồng bộ các giải pháp để nâng cao chất lượng đào tạo kỹ sư quân sự cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho Quân đội và đất nước, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Thủ trưởng Bộ Quốc phòng tham quan Khu trưng bày Sản phẩm khoa học công nghệ của Học viện tại Lễ trao giải “Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội lần thứ XVIII”
Cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 (CMCN 4.0) với trọng tâm là sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, kỹ thuật số, xử lý dữ liệu lớn (BigData), Internet kết nối vạn vật (IoT), công nghệ Blockchain, công nghệ Nano, sinh học, vật liệu mới… đã đặt ra những yêu cầu mới đối với nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho Quân đội. Với sự phát triển nhanh, mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, trang bị kỹ thuật, vũ khí thế hệ mới được đưa vào trong trang bị của Quân đội trên nền tảng công nghệ 4.0 có sự tích hợp cao giữa các hệ thống kỹ thuật khác nhau, điều này đòi hỏi người kỹ sư quân sự phải được trang bị kiến thức hiện đại phù hợp, có khả năng thích nghi và nhanh chóng nắm bắt, khai thác làm chủ các vũ khí, trang bị kỹ thuật mới này. Trước bôi cảnh đó, để nâng cao chất lượng đào tạo, Học viện KTQS đã và đang triển khai thực hiện những chủ trương và giải pháp đồng bộ để nâng cao chất lượng đào tạo kỹ sư quân sự với các nội dung cụ thể như sau:
Một là, chú trọng nâng cao chất lượng công tác tuyển sinh
Xác định “đầu vào” là một yếu tố quan trọng trong quá trình đào tạo, do đó, Học viện thực hiện nghiêm túc các thông tư quy định, hướng dẫn tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Quốc phòng trong việc thực hiện nhiệm vụ tuyển sinh quân sự. Kết quả tuyển sinh đảm bảo được chất lượng nguồn tuyển, đáp ứng được yêu cầu đào tạo. Học viện cũng đã tích cực tham gia xây dựng và triển khai thực hiện phần mềm tuyển sinh quân sự dùng cho các nhà trường Quân đội. Phần mềm của Học viện đã đáp ứng tốt các yêu cầu thực hiện xét tuyển, không xảy ra các sai sót. Nhằm đảm bảo lộ trình tự chủ tuyển sinh theo kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Học viện đã báo cáo xin chủ trương Ban Tuyển sinh quân sự Bộ Quốc phòng, đồng thời chủ động triển khai xây dựng ngân hàng câu hỏi cho Bộ đề thi đánh giá năng lực từ tháng 10/2016. Ngân hàng đề thi đánh giá năng lực và phần mềm thi của Học viện có tích hợp nội dung kiến thức của các môn học Toán, Vật lý, Hóa học, Tiếng Anh trong chương trình Trung học phổ thông. Song song với đó, Học viện tiến hành đồng bộ công tác xây dựng Quy chế thi, Quy trình phúc khảo và các công tác bảo đảm kỹ thuật cho kỳ thi tuyển sinh trên hệ thống máy tính theo Bộ đề thi đánh giá năng lực.
Hai là, đổi mới nội dung, chương trình đào tạo (CTĐT) gắn đào tạo sát với thực tiễn đơn vị
Học viện xác định điều chỉnh CTĐT theo hướng nâng cao khả năng sáng tạo, năng lực thực hành, thực tế cho học viên, bám sát sự phát triển của khoa học và công nghệ, sự phát triển của vũ khí trang bị kỹ thuật. Chuẩn đầu ra của các CTĐT được xây dựng có tích hợp các yêu cầu về kiến thức chuyên môn, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin, trình độ ngoại ngữ, đồng thời phải đạt chuẩn về thể lực và năng lực chỉ huy, tác phong quân nhân.
Về mặt kiến thức chuyên môn, các CTĐT tại Học viện thường xuyên được rà soát, điều chỉnh theo định hướng tăng cường thí nghiệm, thực hành, thực tập cho học viên gắn với thực tiễn tại các đơn vị. Việc điều chỉnh CTĐT luôn bám sát với nhiệm vụ kỹ thuật trọng tâm của đơn vị và nâng cao khả năng chỉ huy điều hành, bàn lĩnh, tác phong chỉ huy của người sĩ quan, khả năng thực hành và các kỹ năng mềm… Để đáp ứng yêu cầu này, Học viện đã xây dựng các CTĐT theo mô hình 4+1 có phân luồng đào tạo ở năm cuối theo 2 hướng cho 2 đối tượng công tác tại các viện, trường, nhà máy, xí nghiệp và công tác tại các quân khu, quân đoàn, quân binh chủng. Để tăng năng lực thực hành cho học viên, Học viện dự kiến bố trí để từ năm học thứ 3, mỗi năm học viên sẽ có ít nhất 2 tuần đi thực tế, thực tập tại các đơn vị, nhà máy; công tác diễn tập cuối khóa cũng được điều chỉnh theo hướng gắn liền với các chức danh ban đầu của học viên sau khi tốt nghiệp và có bổ sung các tình huống trong chiến tranh công nghệ cao.
Trên cơ sở chuẩn đầu ra của CTĐT, Học viện triển khai xây dựng chuẩn đầu ra của từng môn học, từng nội dung đào tạo để đảm bảo kỹ sư tốt nghiệp ra trường sẽ có trình độ kiến thức nền vững chắc, kiến thức chuyên ngành chuyên sâu; có tác phong chính quy và có năng lực toàn diện trong chỉ huy, quản lý, tổ chức, điều hành và huấn luyện bộ đội; có khả năng tự học tập, nghiên cứu nâng cao trình độ và thích nghi với môi trường công tác.
Bên cạnh việc rà soát, điều chỉnh và hoàn thiện các CTĐT hiện có, Học viện chú trọng mở mới các ngành đào tạo, xây dựng các CTĐT mới, hiện đại như: CTĐT An toàn thông tin, Tác chiến không gian mạng, Tự động hóa chỉ huy… Học viện cũng triển khai xây dựng các CTĐT kỹ sư tài năng hệ quân sự cho các chuyên ngành An toàn thông tin và Thông tin nhằm tạo ra những sản phẩm đào tạo chất lượng cao mang thương hiệu Học viện. Học viện cũng đã tổ chức đào tạo chương trình Tiên tiến Việt – Nga với 2 chuyên ngành cho 4 khóa (từ Khóa 47 đến Khóa 50) theo phương thức gắn kết chặt chẽ với các trường đối tác phía Liên bang Nga để đảm bảo tốt chất lượng đào tạo.
Ba là, đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng tích cực, lấy người học làm trung tâm
Học viện luôn xác định quan điểm đào tạo là lấy người học làm trung tâm, biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo. Cùng với việc chuyển đổi phương thức đào tạo từ niên chế sang học chế tín chỉ, Học viện hướng dẫn triển khai việc đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập theo hướng dạy và học tích cực, phù hợp với đào tạo theo học chế tín chỉ. Mục đích của việc dạy và học tích cực nhằm nâng cao ý thức tự giác trong học tập, năng lực tự học, tự nghiên cứu; phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, nâng cao kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng tìm kiếm và xử lý thông tin, kỹ năng trình bày, thảo luận cho học viên. Trong công tác tổ chức triển khai đổi mới phương pháp giảng dạy, Học viện đã nhấn mạnh vai trò chủ trì của các khoa và bộ môn, Học viện yêu cầu tất cả các khoa phải thành lập Tổ công tác triển khai đổi mới phương pháp giảng dạy. Tổ công tác có nhiệm vụ đi dự giảng và đánh giá kết quả, rút kinh nghiệm cho các giáo viên trong khoa. Sau 4 năm triển khai, hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy đã từng bước đi vào nền nếp, góp phần nâng cao chất lượng công tác đào tạo tại Học viện.
Bốn là, nâng cao năng lực ngoại ngữ cho cán bộ, giảng viên và học viên
Trong giai đoạn hiện nay, để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, giảng viên, nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học (NCKH) và hội nhập quốc tế, cần phải nâng cao trình độ ngoại ngữ, nhất là tiếng Anh đối với đội ngũ cán bộ, giảng viên. Vì thế công tác bồi dưỡng nâng cao trình độ ngoại ngữ cho cán bộ, giảng viên luôn được Học viện chú trọng. Năm 2015, Học viện đã ra Nghị quyết chuyên đề và Chỉ thị về nâng cao trình độ ngoại ngữ cho cán bộ, giảng viên, theo đó phấn đấu đến năm 2020 có trên 50% giảng viên các khoa chuyên ngành đạt chuẩn ngoại ngữ tiếng Anh B2 Châu Âu, riêng giảng viên dạy ngoại ngữ thì 100% đạt trình độ C1, trong đó có 20% đạt trình độ C2. Cán bộ của một số cơ quan trong Học viện phải đạt trình độ tiếng Anh từ A2 trở lên. Để làm được điều này, Học viện đã thành lập Ban Chỉ đạo nâng cao trình độ ngoại ngữ cho cán bộ, giảng viên; khảo sát, đánh giá trình độ; ban hành Quy định chuẩn năng lực ngoại ngữ của cán bộ, giảng viên, gắn chuẩn năng lực ngoại ngữ với trình độ học vấn, chức danh nhà giáo, chức danh chuyên môn kỹ thuật, nghiệp vụ.
Thực hiện Chỉ thị số 89/CT-BQP ngày 09/11/2016 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Học viện ban hành quy định học viên tốt nghiệp ra trường phải đạt trình độ B1 theo khung quy chiếu về trình độ ngôn ngữ chung Châu Âu. Các học viên của Học viện đều có ý thức tích cực học tập ngoại ngữ để đạt chuẩn đầu ra, 100% học viên tham gia đầy đủ nội dung học ngoại ngữ chính khóa và ngoại khóa. Để thực hiện nội dung đưa ngoại ngữ chuyên ngành vào thi tốt nghiệp, từ năm học 2017 – 2018, Học viện đã thí điểm bổ sung học phần ngoại ngữ chuyên ngành và thi tốt nghiệp ngoại ngữ cho 02 chuyên ngành Khóa 49 Hệ kỹ sư quân sự dài hạn và chuẩn bị các nội dung để giảng dạy ngoại ngữ chuyên ngành, thi tốt nghiệp ngoại ngữ đối với tất cả các chuyên ngành từ Khóa 50 Hệ kỹ sư quân sự.
Năm là, Học viện luôn chú trọng đào tạo gắn với NCKH, tạo ra các sản phẩm khoa học công nghệ (KHCN) ứng dụng trong và ngoài Quân đội
Đảng ủy Học viện đã ban hành Nghị quyết Số 445-NQ/ĐU lãnh đạo nâng cao hiệu quả hoạt động KHCN và đưa NCKH thành hoạt động tự giác của cán bộ, giáo viên, thành lập Ban Chỉ đạo và xây dựng kế hoạch chi tiết thực hiện Nghị quyết. Học viện đã nghiên cứu và đưa vào sản xuất các sản phẩm NCKH có hàm lượng trí tuệ cao, như: Đạn rải nhiễu PK-16VN, PK-10VN.1; Máy hỏi/đáp hệ PAROL, kính ngắm lai ghép ngày – đêm DNS- B41VN lắp trên súng B41 và DNS lắp trên xe PT76; trường bắn ảo; thiết bị bắn tập súng bộ binh… Học viện cũng đã thiết kế, chế tạo hơn 200 chủng loại vật tư kỹ thuật phục vụ đắc lực công tác sửa chữa vũ khí, trang bị kỹ thuật cho các Quân chủng Phòng không – Không quân, Hải quân và Cảnh sát biển…
Hoạt động NCKH luôn được khuyến khích và phát triển mạnh, số lượng đề tài NCKH của học viên các năm đều tăng. Tuần lễ tuổi trẻ sáng tạo khoa học của học viên được tổ chức vào dịp 19/5 hằng năm đi vào nền nếp và ngày càng có chất lượng. Cán bộ, giảng viên và học viên của Học viện luôn tích cực tham dự các giải thưởng, cuộc thi về KHCN, thi Olympic và đạt nhiều thành tích cao: 02 giải Nhì, 03 giải Ba VIFOTEC, 11 giải thưởng “Tài năng khoa học trẻ Việt Nam”, 58 giải thưởng “Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội”, giải Nhất (năm 2017), giải Ba cuộc đua số – Xe không người lái và giải Nhất hội thi An toàn thông tin (năm 2018). Các sân chơi về KHCN trong nội bộ Học viện cũng được tổ chức hàng năm, thu hút đông đảo học viên tham gia, như: thi Minirobocon, thiết kế phần mềm, An toàn thông tin… qua đó, góp phần nâng cao năng lực NCKH và chất lượng đào tạo các chuyên ngành của Học viện.
Sáu là, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật, xây dựng Học viện theo mô hình “Trường Đại học thông minh”
Trong thời gian qua, Học viện đã được Quân ủy Trung ương, Thủ trưởng Bộ Quốc phòng quan tâm đầu tư xây dựng nhiều phòng thí nghiệm hiện đại, nâng cấp các trang thiết bị đã có đáp ứng nhu cầu của các loại hình đào tạo. Thời gian tới, để đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong thời đại CMCN 4.0, Học viện tiếp tục triển khai các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng và tính đồng bộ của cơ sở vật chất phục vụ đào tạo và NCKH như: Xây dựng kế hoạch đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật trong từng giai đoạn cụ thể theo bản quy hoạch các bộ môn đến năm 2025 và những năm tiếp theo, ưu tiên các chuyên ngành mới và trọng điểm gắn với CMCN 4.0; xây dựng phòng thí nghiệm liên ngành định hướng ứng dụng dùng chung; xây dựng phòng thí nghiệm đạt chuẩn TCVN ISO/IEC 17025:2017; có các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả khai thác các cơ sở vật chất kỹ thuật và các trang bị kỹ thuật hiện có; chú trọng đào tạo chuyển giao công nghệ cho đội ngũ giảng viên, nhân viên kỹ thuật trẻ trong làm chủ khai thác các trang thiết bị, đặc biệt là trang thiết bị công nghệ cao. Học viện đã đề xuất xây dựng mô hình “Trường Đại học thông minh” với các nội dung: Hạ tầng công nghệ thông tin, Hệ thống phòng học thông minh, Hệ thống ứng dụng công nghệ thông tin, Hệ thống đào tạo trực tuyến và các quy chế, quy định vận hành trường đại học thông minh để đảm bảo hệ thống vận hành hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng chỉ huy, quản lý điều hành nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và NCKH của Học viện.
Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, sự chỉ đạo, hướng dẫn thường xuyên về công tác đào tạo của Cục Nhà trường/BTTM, phát huy truyền thống hơn nửa thế kỷ xây dựng và trưởng thành, Học viện KTQS quyết tâm triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực cho Quân đội và đất nước, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
Trung tướng GS. TSKH Nguyễn Công Định – Giám đốc Học viện KTQS
