Trong giai đoạn 2014 – 2018, thực hiện Quyết định Số 284/QĐ-TTg ngày 24/2/2014 của Thủ tướng Chính phủ về Ngày Sách Việt Nam (NSVN) và Kế hoạch của Bộ Thông tin và Truyền thông, Học viện KTQS đã tổ chức thực hiện có hiệu quả các hoạt động hưởng ứng NSVN, góp phần phát triển văn hóa đọc và phục vụ trực tiếp cho công tác giảng dạy, NCKH tại Học viện KTQS.
Với định hướng phát triển theo mô hình đại học nghiên cứu, nhà trường thông minh, thích ứng với sự phát triển của CMCN 4.0, trong những năm qua, Học viện KTQS đã có những thay đổi căn bản về chương trình đào tạo (CTĐT), phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và NCKH. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc, khả năng tự nghiên cứu và tự học tập suốt đời cho các đối tượng người dùng tin (NDT) trong Học viện cũng được quan tâm thông qua việc nâng cao chất lượng công tác thông tin thư viện, nâng cao chất lượng và đa dạng hóa các nguồn tin KH&CN, đa dạng hóa các hoạt động tuyên truyền quảng bá về NSVN. Việc thực hiện Quyết định Số 284/QĐ-TTg ngày 24/2/2014 của Thủ tướng Chính phủ tại Học viện KTQS giai đoạn 2014-2018 đã đạt được những kết quả nhất định, được cơ quan cấp trên ghi nhận và đánh giá cao.
1. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo
Đảng uỷ, Ban Giám đốc Học viện và cấp uỷ, chỉ huy các cấp luôn quan tâm chỉ đạo, phổ biến và quán triệt các nội dung cơ bản của Quyết định Số 284/QĐ-TTg, cũng như các kế hoạch, hướng dẫn của cấp trên về tổ chức NSVN, phát triển phong trào đọc sách đến 100% cán bộ, giáo viên, học viên, hạ sĩ quan – chiến sĩ trong Học viện. Hằng năm, Học viện giao cho Phòng Thông tin KHQS chủ trì, phối hợp với Phòng Chính trị xây dựng kế hoạch chi tiết, tổ chức các hoạt động về NSVN nhằm tuyên truyền, nâng cao nhận thức của NDT trong toàn Học viện; khuyến khích và phát triển phong trào đọc sách, khả năng tự học, tự nghiên cứu suốt đời, khả năng chủ động trong học tập và NCKH.
2. Công tác xây dựng và phát triển nguồn tư liệu, học liệu
* Công tác biên soạn, in ấn và phát hành GT -TLTK:
Để tạo điều kiện, môi trường học tập, NCKH tốt nhất cho NDT, công tác biên soạn, bảo đảm GT-TLTK là một trong những mặt công tác được Học viện KTQS quan tâm hàng đầu. Kết quả biên soạn GT- TLTK của Học viện KTQS trong giai đoạn 2014 – 2018 được trình bày trên Hình 1.
Hình 1. Số lượng GT-TLTK do cán bộ, giáo viên của Học viện KTQS biên soạn trong giai đoạn 2014 – 2018
Các GT-TLTK do cán bộ, giáo viên của Học viện biên soạn đã đáp ứng ngày một tốt hơn nhu cầu của NDT trong bối cảnh phương pháp giảng dạy, phương pháp đánh giá kết quả học tập có nhiều đổi mới với yêu cầu ngày một cao hơn về khả năng tự học, tự nghiên cứu.
Ngoài việc xây dựng kế hoạch biên soạn GT-TLTK hằng năm và xây dựng danh mục GT-TLTK theo CTĐT chi tiết đến từng học phần, Học viện còn định kỳ tiến hành rà soát đánh giá hiệu quả sử dụng GT-TLTK đã biên soạn. Đây là cơ sở để xây dựng kế hoạch biên soạn mới các GT-TLTK còn thiếu, các GT-TLTK cần phải sửa đổi nội dung cho phù hợp với sự thay đổi về CTĐT, đối tượng và loại hình đào tạo.
* Công tác bổ sung GT-TLTK:
Trong những năm qua, công tác Tư liệu – Thư viện tiếp tục được Học viện quan tâm, đầu tư trong việc xây dựng và phát triển nguồn tư liệu, học liệu có chất lượng, đa dạng nhằm phục vụ các đối tượng NDT. Tính đến hết năm 2018, Thư viện Học viện KTQS có hơn 63.200 đầu tài liệu in và hơn 9.300 đầu tài liệu điện tử. Giai đoạn 2014 – 2018, Thư viện đã bổ sung được 12.669 đầu tài liệu in và 4.963 đầu tài liệu điện tử từ các nguồn khác nhau. Sự phát triển nguồn tư liệu, học liệu của Thư viện Học viện KTQS trong giai đoạn 2014- 2018 được trình bày trên Hình 2.
a) Sự phát triển của GT-TLTK dạng in
b) Sự phát triển của GT-TLTK dạng số
Hình 2. Sự phát triển nguồn tư liệu, học liệu của Thư viện Học viện KTQS trong giai đoạn 2014 – 2018
Thư viện Học viện KTQS đã chủ động, đa dạng hoá phương thức cung cấp thông tin cho phù hợp với thời đại CMCN 4.0 và điều kiện đặc thù về số lượng, vị trí địa lý của các điểm phục vụ, cụ thể như:
– Tích cực số hóa, đưa vào CSDL các nguồn học liệu nội sinh có chất lượng (luận án tiến sĩ, luận văn cao học đã bảo vệ tại Học viện) phục vụ thiết thực cho nhu cầu đào tạo và NCKH của Học viện. Tính đến hết 2018, Thư viện Học viện đã số hóa được hơn 1.600 đầu tài liệu nội sinh. Tất cả các đối tượng NDT của Học viện, tại các khu vực đóng quân khác nhau đều có thể khai thác nguồn học liệu số hóa này. Ngoài ra, các cơ quan, đơn vị trong BQP có kết nối mạng truyền số liệu quân sự (Mạng Misten) cũng đều có thể truy cập, khai thác nguồn học liệu này.
– Trong năm 2018, Học viện KTQS tham gia và trở thành thành viên chính thức của Liên hợp Thư viện Việt Nam về nguồn tin KH&CN (VLC) với quyền truy cập 02 CSDL trực tuyến tiếng Việt của Cục Thông tin KH&CN Quốc gia (CSDL Công bố Khoa học và Công nghệ Việt Nam; CSDL quốc gia về nhiệm vụ Khoa học và Công nghệ), và 02 CSDL trực tuyến tiếng Anh (Proquest Central với hơn 40 CSDL thành phần; CSDL Credo Reference). Các CSDL trực tuyến mà Thư viện Học viện có quyền truy cập được trình bày trên Hình 3.
a) CSDL công bố Khoa học và Công nghệ Việt Nam
b) CSDL quốc gia về nhiệm vụ KH&CN
c) CSDL Proquest Central
d) CSDL Credo Reference
Hình 3. Các CSDL trực tuyến mà Thư viện Học viện có quyền truy cập
– Thư viện Học viện tiếp tục đăng ký sử dụng dịch vụ “Bạn đọc đặc biệt” của Cục Thông tin KH&CN Quốc gia cho các nhóm nghiên cứu mạnh của Học viện.
3. Công tác tuyên truyền, phát triển văn hóa đọc tại Học viện
Giai đoạn 2014 – 2018, Học viện KTQS đã chủ động lập kế hoạch, tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền, quảng bá nhằm hưởng ứng NSVN và phát triển văn hóa đọc, cụ thể như sau:
– Tổ chức trưng bày, triển lãm sách: Hằng năm, Học viện đều tổ chức các đợt trưng bày triển lãm, xếp sách nghệ thuật hưởng ứng NSVN với các chủ đề: “Sách – con đường nối tới tương lai” (2014), “Triển lãm sách và giao lưu văn hóa đọc” (2015), “Ngày hội đọc sách” (2016, 2017); “Phát triển văn hóa đọc trong kỷ nguyên số” (2018). Tổ chức một số các hoạt động trưng bày khác nhân các sự kiện quan trọng của Học viện và đất nước như: Kỷ niệm 50 năm Ngày Truyền thống Học viện KTQS (28/10/1966 – 28/10/2016), 45 năm chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” (12/1972 – 12/2017), 70 năm Ngày Thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam (22/12/1944 – 22/12/2014); 40 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2015), Đại hội Đảng bộ Học viện KTQS nhiệm kỳ 2015 – 2020, Đại hội Công đoàn Học viện lần thứ III, Đại hội Phụ nữ Học viện lần thứ VII, Ngày hội tuyển dụng – việc làm… Các buổi triển lãm đã giới thiệu đến bạn đọc nhiều đầu tài liệu hay, ý nghĩa; thu hút đông đảo cán bộ, giáo viên, học viên, sinh viên tham gia hưởng ứng, góp phần nâng cao nhận thức và phát triển phong trào đọc sách trong toàn Học viện.
– Tổ chức giao lưu, toạ đàm: Nhằm trang bị cho bạn đọc các kiến thức, kỹ năng đọc sách, cũng như tuyên truyền ý nghĩa của việc đọc sách, Học viện thường xuyên tổ chức các buổi giao lưu, tọa đàm về văn hóa đọc, tiêu biểu như: Giao lưu văn hóa đọc với Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần sách Thái Hà (tháng 4/2015); “Thanh niên – Niềm tin – Hy vọng và Hành động” với Giáo sư Nguyễn Lân Dũng (tháng 3/2017)… Các buổi giao lưu, tọa đàm đã đem đến cho bạn đọc những cảm xúc đẹp, sâu sắc về việc đọc sách, đọc sách để tư duy và tư duy để hành động.
– Phát động phong trào tặng sách, làm giàu nguồn tài nguyên của Thư viện: Đây là một trong những hoạt động được phát động thường xuyên, thu hút được nhiều cán bộ, giáo viên trong Học viện tham gia. Trong giai đoạn 2014 – 2018, Thư viện đã tiếp nhận khoảng 5.000 đầu tài liệu số và khoảng 500 đầu/1.300 cuốn tài liệu giấy do các cá nhân, tập thể trong và ngoài Học viện biếu tặng. Thư viện đã tích cực chọn lọc, xử lý và cập nhật kịp thời nguồn tài liệu này lên CSDL.
– Tuyên truyền, quảng bá NSVN trên các Cổng thông tin điện tử: Hoạt động hưởng ứng, tuyên truyền về NSVN, về văn hóa đọc được thực hiện trên các Cổng Thông tin điện tử và hệ thống bảng hiệu thông minh của Học viện với nhiều hình thức phong phú khác (mở chuyên mục về “Ngày Sách Việt Nam” định kỳ hằng năm, các video clips giới thiệu sách theo chủ đề, giới thiệu những câu danh ngôn về sách và đọc sách; xây dựng CSDL thư mục sách mới của thư viện…). Cổng thông tin điện tử Học viện KTQS thường xuyên cập nhật các thông tin, CSDL toàn văn về Tạp chí KH&KT, luận án tiến sĩ, luận văn cao học, các chuyên san, chuyên đề, phim khoa học, tài liệu đã được số hóa… đáp ứng nhu cầu tra cứu, tìm kiếm thông tin của các đối tượng NDT.
– Một số hoạt động khác: Ngoài việc xây dựng nguồn tư liệu dùng chung tại Thư viện Học viện, các Khoa, Viện, Trung tâm trong Học viện đã tích cực xây dựng các tủ sách chuyên ngành nhằm phục vụ công tác giảng dạy và NCKH của đơn vị. Các cán bộ, giáo viên đã chủ động tìm kiếm, sưu tầm tài liệu điện tử, xây dựng các bài giảng theo phương pháp tích cực nhằm nâng cao chất lượng đào tạo. Phong trào xây dựng Phòng Hồ Chí Minh và tủ sách Pháp luật tại các tiểu đoàn, hệ quản lý học viên cũng được quan tâm và duy trì hoạt động thường xuyên. Hoạt động của Câu lạc bộ “Sách và Hành động” ngày càng phong phú, đa dạng, có đóng góp tích cực trong việc xây dựng và phát triển thói quen đọc sách cho các bạn học viên, sinh viên đang học tập tại Học viện KTQS.
4. Một số đề xuất nhằm tiếp tục phát triển văn hóa đọc tại Học viện KTQS
– Duy trì và đẩy mạnh các hoạt động hưởng ứng NSVN, phát triển văn hóa đọc với các nội dung thiết thực gắn với nhiệm vụ đào tạo và NCKH, phong phú về hình thức và cách tổ chức.
– Đẩy mạnh hoạt động trao đổi CSDL, GT-TLTK với các nhà trường trong Quân đội nhằm đảm bảo cung cấp cho NDT những nguồn tài nguyên học liệu phong phú, đa dạng, đặc biệt là những nguồn học liệu mang tính đặc thù quân sự, góp phần nâng cao chất lượng công tác đào tạo, NCKH của Học viện.
– Hiện thực hóa dự án “Phát triển Thư viện Học viện KTQS trở thành Trung tâm Học liệu” trong dự án xây dựng Nhà trường thông minh tại Học viện KTQS nhằm cải thiện một cách cơ bản về chất lượng nguồn tin KH&CN, cách thức quản lý cung cấp thông tin đến NDT, không gian phục vụ NDT…
Hình 4: Chủ nhiệm TCCT tặng Bằng khen cho Phòng Thông tin KHQS/Học viện KTQS
vì đã có thành tích xuất sắc trong thực hiện Quyết định Số 284-QĐ/TTg ngày 24/02/2014
của Thủ tướng Chính phủ về NSVN giai đoạn 2014 – 2018
Với những kết quả đã đạt được, trong đợt Tổng kết 5 năm thực hiện Quyết định Số 284/QĐ – TTg của Thủ tướng Chính phủ về NSVN trong Quân đội (giai đoạn 2014 – 2018), Phòng Thông tin KHQS/Học viện KTQS vinh dự là một trong 56 tập thể được Tổng cục Chính trị tặng Bằng khen vì đã có thành tích xuất sắc trong việc thực hiện Quyết định Số 284/QĐ-TTg. Đây chính là sự ghi nhận của cơ quan cấp trên đối với Học viện KTQS trong việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc, giai đoạn 2014 – 2018.
Phòng Thông tin KHQS
