Công trình nghiên cứu thiết kế và chế tạo bệ quay cho Đài ra đa cảnh giới tầm trung, sóng mét RV của Nhóm nghiên cứu Cơ khí Học viện KTQS đã trở thành một trong 74 công trình, giải pháp sáng tạo khoa học công nghệ tiêu biểu được ghi danh trong “Sách vàng Sáng tạo Việt Nam” năm 2019. Trước đó, công trình này cũng đạt giải Nhì Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam do Liên hiệp các Hội Khoa học – Kỹ thuật Việt Nam tổ chức năm 2018.
Ngày 23/8 vừa qua, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đã tổ chức Lễ công bố “Sách vàng Sáng tạo Việt Nam” 2019. Bộ sách tập trung tuyển và công bố các công trình, giải pháp sáng tạo khoa học và công nghệ trên lĩnh vực tự nhiên và khoa học ứng dụng đã có đóng góp quan trọng cho nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Công trình “Nghiên cứu thiết kế và chế tạo bệ quay cho Đài ra đa cảnh giới tầm trung, sóng mét RV” của nhóm tác giả Học viện KTQS (Thượng tá PGS. TS Phạm Quốc Hoàng, Thượng tá PGS. TS Phùng Tuấn Anh, Thiếu tá ThS Trần Đức Việt, Thiếu tá ThS Lê Xuân Hùng, Đại úy ThS Nguyễn Tài Hoài Thanh, Đại úy ThS Dương Văn Ngụy, Đại úy ThS Nguyễn Văn Quân) là một trong 74 công trình, giải pháp sáng tạo khoa học công nghệ tiêu biểu được ghi danh trong “Sách vàng Sáng tạo Việt Nam” năm 2019.
Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân và Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQVN Trần Thanh Mẫn trao Giấy Chứng nhận,
Sách vàng Sáng tạo Việt năm 2019 cho các tác giả, đại diện nhóm tác giả
Bệ quay là một bộ phận quan trọng và có kết cấu phức tạp của các đài ra đa, với chức năng liên kết giữa phần động và phần tĩnh của hệ thống, đồng thời cho phép truyền dẫn qua nó điện, dữ liệu và tín hiệu (Hình 1). Khi làm việc, Bệ quay vừa phải chịu được toàn bộ tải trọng hệ thống lắp phía trên, vừa phải quay quanh trục một cách chính xác và êm dịu để tránh ảnh hưởng đến việc thu, phát sóng của đài ra đa. Do có kết cấu phức tạp (Hình 2), tính quan trọng và yêu cầu cao về độ chính xác nên trước đây Bệ quay chưa được nghiên cứu và đặt vấn đề sản xuất trong nước. Trong dự án phát triển các đài ra đa RV02 của Quân chủng Phòng không – Không quân, do tính chất quan trọng và mức độ phức tạp của nó nên Bệ quay là sản phẩm được xác định phải nhập khẩu. Tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân, việc nhập khẩu Bệ quay gặp nhiều khó khăn, điều này ảnh hưởng không ít đến việc triển khai dự án thiết kế, chế tạo đài ra đa RV-02. Trước nhu cầu đó, Nhóm nghiên cứu Cơ khí của Học viện KTQS đang phụ trách việc triển khai nội địa hóa toàn bộ hệ thống cơ khí cho đài RV, đã đề xuất với Bộ Quốc phòng cho mở đề tài “Nghiên cứu thiết kế và chế tạo bệ quay cho Đài ra đa cảnh giới tầm trung, sóng mét RV”. Sau một thời gian nỗ lực nghiên cứu, đề tài đã triển khai thành công và sản phẩm Bệ quay được sản xuất, đưa vào trang bị, kịp thời đáp ứng cho nhu cầu chế tạo các đài ra đa RV-02. Không những vậy, sản phẩm này còn có thể làm vật tư, phụ tùng thay thế cho một số đài ra đa có xuất xứ từ SNG như 36Д6 và 19Ж6.
Hình 2. Hệ thống cơ khí Đài ra đa cảnh giới tầm trung sóng mét RV
1- Xe cơ sở; 2- Hệ thống thủy lực nâng/hạ, cân bằng; 3- Bệ quay;
4- Thân rađa; 5- Giàn anten
Hình 3. Mô hình kết cấu bệ quay đài RV
1- Cụm mâm quay; 2- Cụm hộp số tay quay; 3- Cụm hộp số hành tinh;
4- Cụm hộp số trung gian; 5- Cụm thu thập tín hiệu góc quay;
6- Cụm truyền dẫn điện và tín hiệu
“Sách vàng Sáng tạo Việt Nam” 2019 đánh giá, lần đầu tiên, hệ thống bệ quay cho Đài ra đa cảnh giới tầm trung, sóng mét được thiết kế, chế tạo hoàn toàn bằng công nghệ trong nước, đáp ứng các yêu cầu về độ tin cậy làm việc và các chỉ tiêu chiến, kỹ thuật, có thể thay thế sản phẩm nhập ngoại tương tự. Giá thành của bệ quay này rẻ hơn nhiều so với sản phẩm nhập khẩu (tiết kiệm được cho ngân sách khoảng 7 tỷ đồng/01 bệ quay). Việc nghiên cứu thiết kế, chế tạo thành công hệ thống bệ quay cho Đài ra đa cảnh giới tầm trung, sóng mét RV trong khi có rất ít tài liệu nói về công nghệ này là một sự nỗ lực và sáng tạo nổi bật của nhóm tác giả.
Hình 4. Nghiệm thu Bệ quay
Hình 5. Bệ quay lắp lên đài RV-02
Việc công bố “Sách vàng Sáng tạo Việt Nam” nhằm cổ vũ, tôn vinh và khẳng định sự trân trọng đối với các tổ chức, cá nhân tiêu biểu có đóng góp thiết thực, hiệu quả trong hoạt động khoa học, công nghệ; khẳng định năng lực sáng tạo mạnh mẽ của người Việt Nam ở trong nước và ở nước ngoài trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Đức Mạnh – Trung tâm Công nghệ
